Borca Dayalı Si̇stem Kompleksi̇

Cumhurbaşkanı başdanışmanı Cemil Ertem Bey; iki hafta önce TRT Haber’de, “dolar 4 TL oldu algısı yanlıştır” şeklinde bir ifadede bulunmuştu.

Bu demeç internet sitelerinde de haber olarak yayınlandı. Evet. O günlerde dolar 3,98’lerde seyrediyordu. Ancak; toplum 2 kuruşluk farkı, “algıda tamamlama” şeklinde, çoktan kabullenmişti.

Bu tip tetiklemeler, belli noktadaki insanları komplekse sokmamalı. Onlara; ayağı yere basan, olağanüstü koşullarda, olağan ya da olağanüstü alternatifler üretebilecek genişlik kazandırmalıdır.

Buradan yola çıkarak farklı bir konuya değinmek istiyorum. Hali hazırda, ekonomide sürekli algı yönlendirmesiyle karşı karşıyayız. Marketlerde, mağazalarda çalan müziklerden, kurulan billboardlardan, fiyat etiketlerine kadar, bir yığın dışsal uyarıcı, insanları tüketim yapmaya koşullandırıyor.

Hele 99’lu fiyat etiketleri yok mu! Dükkan ve mağazalardaki bu tip fiyat etiketleri, algılarımızı yıllardır tahrip ediyor.  Bu durumda, Sayın Ertem 99’lu etiketleri de makul kabul etmiş oluyor tabi. O’nun bu yaklaşımı, ister istemez, AVM’lerin, mağaza ve marketlerin etiket fiyatlamaları da; algı değildir, gibi bir çıkarıma götürür bizi ki; bu yanlış olur.

İktisadi sistemin ana sorunu, paranın ölçü birimi olmaktan çıkması ve bu durumun deşifre olduğu halde görmezden gelinmesidir. Bu ölçüsüzlüğün, yukarıda bahsettiğimiz fiyat etiketlerine yansıması bile bu psikolojinin toplumu tahakküm altına almış olduğunun bir göstergesidir.

Hak hukuk gözeten her insan, fiş üzerinde yazan, örneğin; 15,49 TL / 20,02 TL gibi alış verişlerde 1-2 kuruşluk farklar üzerinde “hak geçti, geçmedi” tedirginliğini yaşayadursun; mevcut iktisadi model bu endişenin bile çözümünü bulmuş görünüyor.

Sizce, bunun çözümü ne olabilir?

Mevcut model, bas bas bağırıyor. Adeta kopya veriyor. “Tabi ki; banka kartı kullanmalısınız. İster kredi kartı, isterseniz para kartı…” diyor.  Öyle ya! Tedavüldeki en küçük madeni para 5 kuruşken, 1-2 kuruşu nasıl ödeyeceksiniz? İşte; asıl algı budur.

Bu; milletin aklıyla alay etmektir. Müslümana haklı alternatifler üreterek, küfür öğretmektir. Artık, bu işin algısı, çalgısı kalmadı. Bugün gelinen noktada dolar 4.0527 TL yi gösteriyor.

Bizim, başkalarının kurguladığı bir finansal modeli şekillendirme gibi bir derdimiz olmamalı. Zaten; buna da muktedir değiliz, olamayız. Kendi gündemimizi kendimiz belirlemeli, kendi iktisadi modelimizi kendimize göre inşa etmeliyiz. Toplumun kültürel özellikleri, yapısı, inanç esasları, tarihi, ülke coğrafyası ve jeopolitik esas modeli teşkil etmelidir. Bölge ülkeleriyle etkileşim, özgün iktisadi modeli zamanla daha enternasyonal hale getirecektir.

Bundan sonraki süreçte, mevcut borca dayalı anlayışla dövizin aşağı yönlü hareket etmesi mümkün değildir. Topluma algı operasyonu yapmak da; yapmamak da sonucu değiştirmeyecektir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti artık bunları aşmalıdır. Aşanlarla yol almalıdır.

Sadık USLU

Bir Cevap Yazın